FrazeologiaPolsko-czeskie skojarzenia

„Czeska” frazeologia

Przymiotnik „czeski” na dobre zadomowił się w kilku polskich wyrażeniach. Czasem chodzi o kino, czasem o błąd w pisaniu, fryzurę, piłkarskie podanie albo coś wyjątkowo marnego.

czeski filmczeski błądczeska uliczkaczeska lipa
🎬
gdy nikt nic nie wie

Czeski film

Oznacza niejasną, trudną do ogarnięcia sytuację. Określenie to ma niewątpliwie związek z nakręconą w 1947 roku przez Josefa Machę komedią pomyłek Nikdo nic neví.

Polski tytuł, Nikt nic nie wie, zakorzenił się w naszym języku jako synonim czegoś niezrozumiałego. Powiedzenia tego używa się często jako rozwinięcia bardziej ogólnego zwrotu „czeski film”.

Niektórzy doszukują się tu także wpływu czeskiej Nowej Fali — serii oryginalnych, ale często niełatwych w odbiorze filmów z lat 60. XX wieku, takich jak "Sedmikrásky" Věry Chytilovej.
zamiana miejsc

Czeski błąd

To błąd powstały podczas pisania — polega na zamianie sąsiadujących ze sobą liter.

Dlaczego „czeski”? W języku rodaków Hrabala istnieje wiele słów przypominających polskie wyrazy, ale różniących się układem liter.

karpkaprszewcšvec
krótko z przodu, długo z tyłu

Fryzura na czeskiego piłkarza / hokeistę / metalowca

Znana również jako flądra, plereza, dywan, płetwa albo opisowo: krótko z przodu, długo z tyłu.

Uczesanie to cieszyło się swego czasu dużą popularnością u naszych południowych sąsiadów.

flądraplerezadywanpłetwa
slang piłkarski

Czeska uliczka

To prostopadłe podanie dogrywane pomiędzy obrońcami drużyny przeciwnej, umożliwiające zawodnikowi drużyny atakującej wbiegnięcie na wolne pole i przejęcie piłki.

Zagranie to w latach 30. ubiegłego stulecia upowszechnili piłkarze z Czech, którzy już wtedy zaliczali się do futbolowych potęg.

coś marnego

Czeska lipa

Oznacza coś marnego, niesolidnego, tandetnego.

Lípa to również marka czechosłowackich papierosów bez filtra. Produkowano je w latach sześćdziesiątych XX wieku, a w pewnym okresie podobno importowano do Polski.

Według jednej z hipotez tytoń używany do ich produkcji był wyjątkowo lichego sortu, dlatego nazwę — razem z przymiotnikiem określającym kraj pochodzenia — zaczęto przenosić na wszystko, co charakteryzuje się niską jakością.